أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
458
قانون ( فارسى )
بدخيم را به كار ببر ! سوختگى با آب داغ گاهى اتفاق مىافتد كه ديگ آب جوشان كج مىشود و برمىگردد و اندامى از بدن انسان را در بر مىگيرد و مىسوزاند . بايد همينكه واقعه روى داد بىدرنگ و قبل از آنكه تاول بزند داروهايى از قبيل صندل و گلاب و كافور را بر آن بپاشى . برخى از طبيبان گويند : بايد بىدرنگ آب زيتون يا خاكستر آب را بر آن پاشيد . در هر حال هركدام از اين دو قسم داروها را به كار بردى ، بهتر آن است كه با داروى مايع قاوت هم باشد ، يا فورا مرهم آهك را بر آن بمالند . مرهم چلغوز كبوتر - كه ذكر شد - در علاج سوختگى با آب داغ اثر شگفتانگيز دارد و بسيار خوب است . اگر جاى سوخته با آب داغ چركين شد ، ترهء آبپز را بر آن بگذار ! و از آن بهتر ترهء خشكيدهء گردمانند شده است . داروهايى را كه در علاج مرحلهء اوّل سوختگى با آتش ذكر كرديم ، در سوختگى با آب داغ هم همه مفيدند . فصل يازدهم نزيف خون در كتاب اوّل قانون توضيح داديم كه نزيف خون از باز شدن دهانهء رگها است ؛ سبب اين باز شدن دهانهء رگها - كه نزيف خون از آنها سرچشمه مىگيرد - چندين احتمال دارد كه از اين قرارند : 1 - رگى بسيار ناتوان شده است و از عهدهء كار خود چنان كه بايد و شايد برنمىآيد . 2 - رگ پر و مالامال از خون است و فشار اين همه خون - كه بيش از ظرفيت طبيعى آن است - به نزيف خون مىانجامد . 3 - انسان حركتهاى شديد كرده است ؛ حتى ممكن است از جيغ و داد كشيدن و از پرش دهانهء رگ باز شود . 4 - بخارى جذبكنندهء خون از خارج سبب شود كه رگ دهانهاش باز شود . 5 - سببى برنده از خارج بدن بر بدن آيد و رگ را ببرد . 6 - سببى از خارج آيد و فشار بر رگ وارد آورد و رگ ترك بردارد . 7 - سببى خورهاى در داخل بدن روى دهد و رگ را بخورد و خون از آن سيلان كند . 8 - كسى بر منتهاى سيرى واكندگى معده از غذا ، به شدت حركت كند . 9 - جرم رگ و پردهء پوششى آن كمتاروپودتر از آن شود كه خون از آن نتراود .